bağlama çalmak, başlangıcından itibaren disiplinli ve bazı kurallara bağlı bir şekilde yürütülmelidir.

Bağlama Çalmaya Başlarken: Kurs ve Sonrası

Yenideneyim’de önceden yazdığım bir yazıda bir konuda kültür edinmenin hangi aşamalardan geçeceğini, neler yapılabileceğini yazmış ve başımdan geçen bir örnek olarak da bağlama çalmaya başlamamı vermiştim. (Okumak için: Bir Konuda Kültür Edinmek Üzerine )

Bu yazımın konusu ise, bağlama çalmak ve bağlama çalmaya başlamadan önce ve başlangıç aşamasında yapılabilecekler üzerine olacak.

Bağlama Çalmaya Başlamadan Önce

Türk Halk Müziği, bu konudaki yaygın görüşün aksine, ucu bucağı olmayan, kazıldıkça daha da derinine inilmesini gerektiren, geniş bir alan. Bu yüzden daha önceki yazılarımda sıkça üzerinde durduğum gibi, burada da amacımızın az çok belirlenmesi gerektiğini düşünüyorum. Amacımız bağlamayı ve Türk Halk Müziği(THM)’ni iyi bir şekilde öğrenerek, -amatör bir şekilde, sadece hobi için müzik yapılacak dahi olsa- birçok bilgiye ve tekniğe hakim olan birisi olmak mı, yoksa bağlama çalmayı sadece dost meclislerinde parçalar çalıp, hoş vakit geçirmek için mi istiyoruz? Kursa gittiğimizi varsayacak olursak kurs dışındaki vaktimizin ne kadarını buna ayırabileceğiz? Nota öğrenmek bizim için öncelikli amaçlardan birisi mi, yoksa kulak dolgunluğuyla çalmak bize yetecek mi? Bu ve buna benzer soruların yanıtını başlangıçta kendimize verebilmemiz önemli.

Bağlama Kursu Seçimi ve Dersten Sonra Yapılabilecekler

Bağlama çalmaya sıfırdan başlıyorsak bir kurs bu aşamada oldukça yardımcı olacak, hızlanmamıza ve teknikleri doğru öğrenmemize yardımcı olacaktır. Kurs hakkında başlıca dikkat edilmesi gerekenler ise şunlar:

1- İşinin ehli, kendisi çalabildiği kadar başkalarına da öğretmekte uzman bir eğitmenle çalışmak şart. Aksi takdirde, elindeki bağlamayla harikalar yaratan (veya yaratamayan), sonrasında ise “siz de böyle çalın bak gösterdiğim gibi haydi” deyip tekniğinizin oturmasını umursamayan bir eğitmen başlangıçta sizi zorlamadığı için keyifli bile gelse, ileriki vadede mutsuz edecektir. Özellikle başlangıç aşamasında disiplin en önemli olgulardan birisi.

2- Kursta öğretilenleri canla başla dinleyip, en sıkıcı parçaları bile atlamadan, sabırla ilerleyerek yola devam edilmeli. Eğitmen de öğretilen parçayı sevmiyor, ileriki dönemlerde çalıp çalmayacağınızı önemsemiyor olabilir. Ancak özellikle başlangıç aşamalarında çalınan her parçada bir tekniğin öğretilmesi ve onun ilerletilmesi amacı güdülür.

3- Perdeye hangi parmakların basıldığına, sonrasında nasıl hareket ettiğine özellikle dikkat. Önceki maddede söylediğim gibi, bunlar işkence olsun/zorluk çıksın diye değil, eğitim amacıyla yapılıyor ve sonradan, kendi başınıza çalmak istediğiniz bir parçada o özellikleri kullanarak çok daha hızlı ve temiz bir çalış gerçekleştirdiğinizi görerek, o tekniklerin üzerine düşmenize gerçekten de değdiğini anlıyorsunuz.

Bununla ilgili ufak bir örnek verecek olursam; eğitimine henüz 3-4 ay önce başlamış bir gruptaydım ve orta zorlukta bir parçaya çalıştığımız sırada hocamız ısrarla bir parmak hareketinin üzerinde duruyor, onu uygulamamızı istiyordu. Bu hareket, orta telde de rahatlıkla basılabilecek bir notanın üst telde aynı nota basılarak yapılması idi. Hocamızın dikkati ve söylediği şekilde çalmayanları ısrarlı uyarışı sayesinde, birlikte çalıştığım gruptaki çoğu kişi söyleneni yaptı ve çalışmamızı bitirdik. Aradan zaman geçtiğinde ise aklıma esip “bakalım çalabilecek miyim” dediğim bir türküyü çalmaya çalıştım ve bunda da, ısrarla vurgulanan parmak hareketinin kullanıldığını, hatta diğer türlü işimin çok daha zorlaştığını farkettim. Bu hareket daha kolay olmasının yanında iki teli de kullandığımız için daha güzel bir tını bırakıyor, çalarken yaşanan keyfi de artırıyordu. Nitekim, eğitim parçamızda 1,5 saat boyunca çalışarak ancak yeterli seviyeye ulaşmamıza rağmen, kendi başıma çaldığım esere tamamen hakim olmam en fazla 10 dakikamı almıştı!

Bağlama egzersizleri sırasında yapılan parmak ve nota geliştirme alıştırmalarına bir örnek.
Bağlama egzersizleri sırasında yapılan parmak ve nota geliştirme alıştırmalarına bir örnek.

4- Kurs sonrası çalışma da, öğrenme pratiğini tamamlayan ve hızlanmasına yardımcı olan önemli bir unsur. 1,5-2 saatlik çalışma esnasında öğrendiklerimiz, birkaç gün içinde yoğun olarak tekrar edilmediğinde unutulmaya başlıyor ve zaten yeterince gelişmemiş olan parmak refleksleri, ilk öğrendiğimiz halinden bile geriye düşüyor. Bu yüzden, öğrendiklerimizin üzerine düşerek, imkanımız olduğu zamanlarda bol bol pratik yapmak şart.

5- Kursa gitme ve enstruman öğrenme amacınıza da bağlı olarak önemi artabilir-azalabilir, ancak nota meselesinin üzerine düşmek ve buna dair pratik yapmak ileriki vadede işleri aşırı derecede kolaylaştıracaktır. Nota öğrenmenin başlangıcında yeni bir dil öğreniyormuş hissine kapılmak ve bıkkınlık yaşamak çok normal olmasına rağmen, zorluk eşiğini aşmak için çaba göstermek gerekiyor. Bu esnada deşifre (önünüzde bulunan notayı enstrumanla müziğe çevirme) ve dikte (duyduğumuz müziği notaya aktarma işlemi) öğrenmiş oluyoruz ki, bu da çeşitli teknikler yerli yerine oturduktan sonra, birçok parçayı rahatlıkla çalabileceğimiz anlamına gelmekte. Bunun şan eğitimine ve sesimizi doğru kullanmamıza da olumlu etkisi olduğunu bilmekte fayda var.

Nota bilmek hakkında bir sözlük yazarının yorumu için buraya tıklayabilirsiniz.

6- Son bir madde olarak: başlangıçta aklınıza gelen parçaları evde çalmaya çalışmayın! Bunun çok zor olduğunu, yapılması gereken ödeve kıyasla sevdiğimiz parçaları çalmayı yeğ tutmamızın çok doğal olduğunu biliyorum. Ancak bunu yapmanız, bütün teknikleri kendi başınıza yaratmanız anlamına gelir. Bu da tezene tutuşunuzu, vuruş tekniklerinizi, klavyeyi kullandığınız elinizin alışkanlıklarını yanlış şekilde kurgular ve tüm bunların düzelmesi çok zaman alır.

Bir sonraki yazım ise bağlamamızı alırken ve aldıktan sonra nelere dikkat etmemiz gerektiği üzerine olacak.

Benzer yazılar için:

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Şu HTML etiketlerini ve özelliklerini kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>